Een specifiek artikel op een nieuwswebsite zoeken kan snel een puzzel worden. Tussen de rubrieken, de archieven en de recente publicaties, verliest men soms meer tijd met zoeken dan met lezen. Een sitemap, ook wel een siteplan genoemd, lost dit probleem op door alle pagina’s toegankelijk vanuit één plek te vermelden.
HTML-sitemap en XML-sitemap: twee tools die niet verward moeten worden
Voordat we het over navigatie hebben, moeten we een onderscheid verduidelijken dat veel lezers niet kennen. Een website kan twee soorten plannen aanbieden, en ze dienen totaal verschillende doelgroepen.
De HTML-sitemap is een zichtbare pagina, ontworpen voor bezoekers. Het toont klikbare links, georganiseerd per rubriek of thema. Je bekijkt het zoals elke andere pagina op de site, rechtstreeks in je browser.
De XML-sitemap daarentegen is een technisch bestand dat bedoeld is voor zoekmachines. Google of Bing gebruiken het om URL’s te ontdekken en te indexeren. Dit bestand heeft geen directe waarde voor een menselijke lezer: het is niet leesbaar of navigeerbaar in de klassieke zin van het woord.
Wanneer we het hebben over navigeren met behulp van de sitemap van Journal Du Web, hebben we het echt over een HTML-pagina die is ontworpen om bezoekers te oriënteren, niet over een XML-bestand dat verborgen is in de broncode.
Sitemap van Journal Du Web: wat je er concreet vindt
Je hebt vast al opgemerkt dat een hoofdmenu slechts een fractie van de inhoud van een site toont? Op een medium dat regelmatig publiceert, verdwijnen de oudste artikelen snel van de homepage. De sitemap compenseert deze beperking.
Een gestructureerde inventaris per rubriek
In plaats van een lange, ongestructureerde lijst met links, groepeert een goed ontworpen sitemap de pagina’s per categorie. Je herkent in één oogopslag de grote thema’s die door de site worden behandeld: digitaal, webnieuws, praktische tips of andere.
Elke rubriek fungeert als een thematische inhoudsopgave. Je klikt op de categorie die je interesseert, en krijgt direct toegang tot de bijbehorende artikelen. Geen behoefte om zoekwoorden in een zoekbalk in te voeren of door archiefpagina’s te bladeren.
Een snelkoppeling naar verborgen inhoud
Op een informatiewebsite blijven de oudste publicaties vaak relevant. Een gids over online veiligheid die enkele maanden geleden is gepubliceerd, behoudt zijn waarde. De sitemap geeft toegang tot deze inhoud zonder de bezoeker te dwingen om hun bestaan te raden.
Dit is een concreet voordeel ten opzichte van de klassieke navigatie via menu, die altijd de recente publicaties prioriteert.
Effectief navigeren op een website: drie reflexen te combineren
Het W3C, de organisatie die de webstandaarden definieert, raadt aan om meerdere toegangspaden te bieden om een pagina te vinden. Een menu alleen is niet genoeg. Hier zijn de drie aanvullende middelen die samen functioneren.
- Het hoofdmenu, dat toegang biedt tot de grote rubrieken en de meest geraadpleegde pagina’s. Het dekt de onmiddellijke behoeften, maar blijft beperkt in diepte.
- De zoekbalk, nuttig wanneer je precies weet wat je zoekt. Het veronderstelt dat je een specifiek zoekwoord of onderwerp kent, wat niet altijd het geval is.
- De sitemap, die een overzicht biedt van alle beschikbare inhoud. Het voldoet aan een logica van verkenning: je doorbladert de rubrieken zonder vooropgezette ideeën en ontdekt artikelen die je anders niet zou hebben gezocht.
Deze drie tools vullen elkaar aan, geen van hen vervangt de anderen. Als je alleen het menu gebruikt, mis je het merendeel van de inhoud. Als je alleen de zoekfunctie gebruikt, vind je alleen wat je al weet dat bestaat.
Waarom een slecht georganiseerde sitemap nutteloos wordt
Niet alle sitemaps zijn gelijk. Een veelvoorkomende valkuil op grote sites is om honderden links op te sommen zonder enige groepering. Het resultaat lijkt op een telefoonboek: technisch compleet, maar onbruikbaar.
Een uitgebreide sitemap zonder thematische indeling verliest zijn nut. De bezoeker staat voor een muur van blauwe onderstreepte tekst, zonder referentie om een nieuwsartikel van een praktische gids of een institutionele pagina te onderscheiden.
Om een sitemap zijn functie te laten vervullen, moet deze enkele eenvoudige principes volgen:
- Groeperen van pagina’s per thema of type inhoud, niet in een brute chronologische volgorde
- Duidelijke titels gebruiken voor elke categorie, begrijpelijk zonder technische jargon
- Toegankelijk blijven vanaf elke pagina van de site, via de voettekst of het hoofdmenu
- Regelmatig bijgewerkt worden om nieuwe publicaties op te nemen
De RGAA (Algemene Referentie voor Verbetering van Toegankelijkheid) bevat trouwens criteria die specifiek zijn voor navigatie. Onder hen de relevantie van de sitemap-pagina en de consistentie van de toegang ervan vanaf de verschillende pagina’s. Dit is geen cosmetisch detail: de toegankelijkheid van de sitemap maakt deel uit van de wettelijke verplichtingen voor veel sites in Europa.
Breadcrum en sitemap: twee aanvullende referentiepunten
De breadcrumb, die kleine regel bovenaan de pagina die je positie weergeeft (Home > Rubriek > Artikel), beantwoordt een andere vraag dan de sitemap. Het vertelt je waar je bent. De sitemap laat je zien waar je naartoe kunt gaan.
Het combineren van beide creëert een vloeiende navigatie. Je verkent de sitemap om een onderwerp te vinden, je klikt op een artikel, en vervolgens stelt de breadcrumb je in staat om gemakkelijk terug te gaan naar de bovenliggende rubriek of de homepage.
De sitemap oriënteert, de breadcrumb situeert. Op een medium zoals Journal Du Web maakt deze complementariteit het mogelijk om van het ene onderwerp naar het andere te gaan zonder ooit je referentiepunten te verliezen. De volgende keer dat je op zoek bent naar specifieke inhoud op een nieuwswebsite, begin dan met de sitemap: je bespaart tijd bij elk bezoek.
